شیوع دیابت در دنیا در حال افزایش است و این در حالی است که حدود 80 درصد از افراد مبتلا در کشور‌های در حال توسعه زندگی خواهند کرد. مشکلات پا در بیماران مبتلا به دیابت جزء جدی ترین عوارض دیابت است و این اختلالات سبب درد و رنج فراوان و تجمیل هزینه‌های گزاف به بیماران شده و در کل بار مالی زیادی برای جامعه و نظام سلامت به همراه دارد. پیشگیری از این زخم‌ها اهمیت زیادی در کاهش هزینه‌های بیمار دارد. آموزش به بیمار، خانواده و تیم مراقبتی در سطوح مختلف به شیوه ساختارمند، سازماندهی شده و مداوم با هدف افزایش سطح آگاهی و عملگرد از رویکردهای مهمی‌‌است که می‌تواند بروز زخم را کاهش دهد. سرمایه گذاری برای تدوین دوره‌های آموزشی مراقبت از پا و زخم پا در بیماران دیابتی یکی از مقرون به صرفه ترین روش‌های هزینه کرد در سیستم مراقبتی و ارائه خدمات است که با توصیه‌های هدف محور به خوبی کاربرد دارد. همچنین در این راستا پژوهشگاه علوم غدد در متابولیسم با طراحی کارگاه‌های مراقبت از زخم پا و ویژه پرستاران و تدوین پمفلت‌های آموزشی جهت آموزش بیماران و همکاران تیم مراقبتی جهت کاهش عارضه پای دیابتی قدم برداشته است. مجموعه پمفلت‌های آموزشی در این زمینه نیز حاصل کار تیمی‌اعضای برگزار کننده کارگاه است که برای استفاده بیماران و ارائه دهندگان خدمت که در مراقبت از پای دیابتی مشارکت دارند تهیه شده است.بر خود لازم می دانیم که از تمامی اعضای تیم (جناب دکتر مهاجری، جناب آقای دکتر امینی، سرکار خانم دکتر سنجری، سرکار خانم اعلاء، سرکار خانوم شایگان مهر، سرکار خان شهبازی) که در برگزاری کارگاه در سطح کشور مشارکت فعالانه داشته و به خصوص سرکار خانم شایگان مهر که در تهیه محتوای پمفلت ها قبول زحمت فرمودند قدردانی نماییم.
دکتر ندا مهرداد 
دکترای آموزش پرستاری 
دبیر کارگاه‌های زخم پای دیابتی ویژه پرستاران

ورزش و پای دیابتی

در نوروپاتی دیابتی اعصاب به دلیل افزایش طولانی مدت قند خون از بین می‌رود، معمولا این عارضه با نشانه‌های بی حسی در پاها، گزگز، مورمور شدن در پاها و دست ها همراه است اما می‌تواند روی سیستم گوارش و رگ‌های خونی نیز تاثیر بگذارد.
مطالعات اخیر نشان داده که ورزش یکی از راه‌های کنترل دیابت است به همین دلیل توصیه می‌شود افراد دیابتی ورزش را جزء برنامه‌های روزانه خودت قراردهند. توصیه می‌شود هر فرد دیابتی روزانه نیم تا یک ساعت پیاده روی کند. ورزش منظم و عدم مصرف سیگار و مواد مخدر کمک موثری در پیشگیری از بروز عوارض دیابت می‌کند.
یکی از فواید کلیدی انجام ورزش بهبود گردش خون است. افزایش گردش خون موجب افزایش جریان اکسیژن و به دنبال آن تقویت بافت عصبی می‌شود. افراد مبتلا به نوروپاتی تحت نظر پزشک می‌توانند به ورزش بپردازند. ورزش‌های آتروفی عضلانی در این افراد جلوگیری می‌کند. همچنین سبب کنترل وزن، کنترل بهتر قند و چربی، کاهش نیاز به دارو ها، انسولین، و کاهش ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی می‌شود.
با توجه به این افراد دیابتی معمولاً درچار درجه ای از نوروپاتی(از دست دادن بعضی حس ها) و کاهش جریان خون در اندام تحتانی و پاها هستند برای افزایش جریان خون در پاها لازم است علاوه بر برداشتن برنامه غذای مناسب، داشتن روحیه شاد، کنترل قند و ورزش‌های متناسب و پیوسته نیز که باعث افزایش گردش خون در پا می‌شود را انجام دهند.
شایان ذکر است که بیماران مبتلا به دیابت باید قبل از انجام ورزش‌های پای خود را بررسی نموده و در صورت نداشتن زخم پا به منظور افزایش گردش خون حرکات ورزشی که در این مقاله در نظر گرفته شده را انجام دهد.
این مقاله شما را با اصول صحیح ورزش در پای دیابت آشنا می‌کند.

به منظور افزایش جریان خون پاهایتان تمرینات زیر را انجام دهید.

هر روز 3-2 نوبت هر بار 10 بار ورزش‌های زیر را انجام دهید.
ورزش ها را به نوبت برای هر دو پا انجام دهید.
ابتدا روی صندلی بنشینید(به پشت صندلی تکیه ندهید)

انواع ورزش درمان زخم پای دیابت

1- جمع کردن و باز کردن انگشتان پا

الف) انگشتان هر دو پا را جمع کنید و دوباره به حالت اول برگردانید.

2- بلند کردن پنجه و پاشنه پا

الف)پنجه(جلوی پا) را بلند کنید طوری که پاشنه پا را بلند کنید.

3- چرخش پنجه با به طرفین 

الف)پنجه(جلوی پا) را بلند کنید.
ب) پا را از مچ به طرف بیرون بچرخانید و روی زمیـن بگذاریـد دوبـاره پا را به حالـت اول برگردانیـد.
ج) پنجه(جلوی پا) را بلند کنید و از وسط به طرف داخل بچرخانید و روی زمین بگذارید. 

زخم پای دیابت درمان

4- چرخش پاشنه پا به طرفین

الف)پاشنه را بلند کنید.
ب) پاشنه پا را به طرف بیرون بچرخانید و روی زمین بگذارید
ج) پاشنه را بلند کنید و از وسط به طرف داخل بچرخانید و روی زمین بگذارید. 

درمان زخم پای دیابت

5- کشش پنجه

الف) پاها را از زانو بلند کنید (ران و ساق پا در امتداد هم قرار بگیرند) 
ب) پنجه پا را سوی خود و بعد به سمت مقابل بکشید و سپس دوباره پا را به حالت اول برگردانید.

6- چرخاندن مچ پا در حالی که پا ار دراز کرده اید.

الف) پا را دراز کرده، بالا نگه دارید. 
ب) مچ پا را در مسیر عقربه‌های ساعت بچرخانید. 
ج) مچ پا را در مسیر بر عکس عقربه‌های ساعت بچرخانید.

7- حرکت انگشتان و پنجه پا

الف) روزنامه ای را روی زمین پهن کنید. 
ب) باپاهای برهنه روزنامه را مچاله کنید تا گلوله شود. 
ج) گلوله را باز کنید تا به حالت اول برگردد. 
د) با پاها خود روزنامه را پاره کنید.

8- وسیله استوانه ای یا مدور

یک وسیله استوانه ای یا مدور (وردنه، بطری آب یا نوشابه) در زیر کف پا قرار دهید. با حرکت آن به عقب و جلو گردش خون را در پاهایتان افزایش دهید.

9- کمک fh انگشتانتان

سعی کنید با کمک انگشتانتان اجسام ریز و بی خطر را جابجا کنید. 

10- روی زمین بنشینید

روی زمین بنشینید و پاهایتان را به دیوار مماس کنید. یک بالش بین کف پا و دیوار قرار دهید با پنجه، انگشتان و پاشنه به بالش فشار آورید. 

11- با استفاده از بالش

مانند تصویر زیر بالش را بین پاهایتان قرار دهید و با کناره مچ پا و انگشتانتـان به آن فشار وارد آورید.

12- با استفاده از حوله

یک حوله لوله شده را از دو انتها بگیرید و قسمت وسط آن را در کف پا قرار دهید و سپس در حالی که زانوهایتان را کاملا صاف کرده اید دو انتهای حوله را با دستانتان به مدت 15 الی 20 ثانیه به سمت خود بکشید و این کار را 4 بار در روز تکرار کنید.

13- املاء نویسی

با انگشتان پای خود املاء کلمه ای را بنویسید.

14- با استفاده از حلقه لاستیکی

یک حلقه لاستیکی ضخیم را اظراف انگشت بزرگ هر دو پا قرار داده و سعی کنید آن ها را از هم دور کنید.

15- با استفاده از حلقه لاستیکی

یک حلقه لاستیکی را در اطراف انگشتان پا قرار داده سعی کنید انگشتانتان را از هم دور کنید.

16- خم نمودن زانو

ه پشت روی زمین دراز بکشید و زانو ها رو خم کرده. به طوری که کف پاها روی زمین قرار گیرد. یک پا صاف و به اندازه ی 30 درجه بالا آوردید. 5 ثانیه بالا نگه دارید و پایین آورید. تمرین را برای پای دیگر تکرار کنید این تمرین را برای دو پا مجموعاً 10 بار انجام دهید.

17- حرکت پا به صورت جلو و عقب

در حالت نشسته و یا وقتی دراز کشیده اید پاهایتان را به جلو دراز کنید. مچ پا را به صورت جلو و عقب، داخل و خارج و به صورت چرخشی در آورید. فقط مچ پا را حرکت دهید و پاها ثابت باشد. در هر جهت پا را بکشید. تمرین را برای هر دو پا مجموعا 10 بار انجام دهید.