تبلیغات
oiut - وضعیت انتشارات کتابداری ایران در سطح ملی

oiut

در حالی که بیش از 30 سال از عمر کتابداری در جامعه دانشگاهی ایران می­گذرد، انجمن کتابداری و اطلاع­رسانی ایران و دانشگاه­ها فاقد مجله علمی معتبر در حوزه کتابداری، حتی در سطح ملی هستند. در حالی که انتظار می­رود که دانشگاه‌های معتبر برای انتشار پژوهش‌های انجام شده توسط اعضای هیأت علمی، دانشجویان دکترا، کارشناسی ارشد و کتابداران، دارای مجله‌های معتبر حداقل به زبان فارسی باشند. لذا به نظر می‌رسد که جامعه کتابداری ایران نتوانسته است در سطح ملی به گسترش علمی این رشته آن­چنان که باید و شاید کمک کند؛ در نتیجه در سطح بین‌المللی هم چندان خوب و فعال ظاهر نشده است.

پروفسور جان فردریک هاروی مدرس کتابداری و از بنیانگذاران کتابداری نوین ایران در سال 1973 بیان داشته است که فشار زیادی بر روی گروه کتابداری برای تدریس به زبان فارسی وجود داشته است، اما به دلیل فقدان منابع کافی به زبان فارسی گروه قادر به تدریس در همه شاخه‌ها به زبان فارسی نبوده است. به نظر می‌رسد که با گذشت 30 سال از آن سخن، هنوز هم در برخی از شاخه‌های کتابداری ایران متون درسی و آثار علمی به زبان فارسی کافی نیست. لذا لازم است که مجله‌های داخلی تقویت شوند و خلاء‌های پژوهشی این رشته تکمیل شود.

 

وضعیت انتشارات کتابداری ایران در سطح بین‌المللی

نگاهی به آثار منتشر شده توسط متخصصان کتابداری ایران در نمایه‌های استنادی مؤسسه اطلاعات علمی آمریکا وضعیت را به خوبی نشان می‌دهد  (نگاه شود به ضمیمه 1). ضمیمه 1 نشان می­دهد که تعداد کل مقاله‌های منتشر شده توسط جامعه کتابداری ایران از پیش از انقلاب از سال 1971 میلادی تاکنون در پایگاه‌های اطلاعاتی پیش­گفته 43 مقاله است.

اگر گروه‌های کتابداری واحدهای دانشگاه‌ آزاد که تاکنون هیچ مقاله‌ای به زبان انگلسی به چاپ نرسانده‌اند از جامعه آماری این پژوهش حذف شوند و فقط 6 دانشگاه ملی معتبر یعنی تهران، شیراز، اهواز، مشهد، تبریز و اصفهان در نظر گرفته شوند؛ به­طور متوسط هر دانشگاه باید بین 4 تا 8 عضو هیأت علمی داشته باشد. می­توان گفت به­طور میانگین هر دانشگاه 6 عضو هیأت علمی دارد. حال اگر تعداد دانشگاه‌های پیش­گفته یعنی 6 در عدد 6 یعنی میانگین تعداد اعضای هیأت علمی هر گروه ضرب شود عدد 36 به­دست می‌آید. یعنی این 6 دانشگاه باید حداقل 36 عضو هیأت علمی داشته باشند. از سوی دیگر، اگر تعداد دانشجویان فارغ‌التحصیل دوره کارشناسی ارشد 4 دانشگاه نخست (تهران، شیراز، مشهد، اهواز) را برابر 200 در نظر بگیریم، یعنی هر دانشگاه 50 دانشجو در طول تاریخ خود؛ مجموع اعضای هیأت علمی و دانشجویان کارشناسی ارشد برابر خواهد شد با 236.

حال اگر تعداد مقاله‌های بین‌المللی در پایگاه نمایه‌های استنادی 46 تقسیم بر 236  شود عدد 19/0 به دست می‌آید که سرانه انتشار مقاله‌های متخصصان کتابداری ایران در خلال 30 سال گذشته در پایگاه نمایه‌های استنادی است. یعنی در طی 30 سال گذشته هر نفر حتی یک مقاله هم در مجله‌های معتبر بین‌المللی به چاپ نرسانده است.

            باید خاطر نشان کرد که میزان انتشارات یک دانشگاه یا یک کشور در رتبه­بندی علمی آن دانشگاه یا کشور در سطح جهان تأثیر اساسی دارد. این یکی از دلایلی است که دانشگاه‌های ایران نتوانسته اند در بین 500 دانشگاه برتر جهان جایگاهی داشته باشند. این شاخص 20 امتیاز به خود اختصاص داده است و شاخص دیگر یعنی قرار گرفتن آثار پژوهشگران یک دانشگاه در بین آثار پُراستناد نیز 20 امتیاز به خود اختصاص داده است. لذا می­توان نتیجه گرفت که میزان انتشارات و کیفیت انتشارات 40 درصد امتیازها را به خود اختصاص داده‌اند.

جداول 1، 2 و 3 مقاله­های منتشر شده در نمایه‌های استنادی را به تفکیک سال انتشار، جنسیت نویسندگان و وضعیت مشارکت نمایش می­دهند. جدول 1 نشان می­دهد که از مجموع 46 مقاله منتشر شده، 17 مقاله پیش از انقلاب یا در اوایل انقلاب توسط اساتید خارجی ارائه شده است. در فاصله بین سال‌های 1982 تا 1988 هیچ مقاله‌ای در مجله‌های بین‌المللی ارائه نشده است. در واقع، پس از انقلاب نخستین مقاله در سال 1988 توسط خانم حریری و آقای داودی‌فر ارائه شده است. بنابراین پس از انقلاب تنها 29 مقاله از کتابداران ایرانی در مجله‌های بین‌المللی نمایه شده توسط پایگاه نمایه‌های استنادی موجود است. جدول 1 نشان می­دهد که از سال 2002 به بعد تعداد مقاله­های منتشر شده توسط کتابداران ایرانی رشد بهتری داشته است.


آخرین پست ها


نویسندگان



آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :